Félag íslenskra hjúkrunarfræðinga

Hjartahjúkrun//

Fagdeild hjartahjúkrunarfræðinga

Bakgrunnur

Hjúkrun hjartasjúklinga er mjög sérhæft starf sem miðar að því að uppfylla hinar margvíslegu hjúkrunarþarfir þessa hóps. Oft er um að ræða lífshættulega veika sjúklinga sem krefjast náins eftirlits og skjótra viðbragða hjúkrunarfræðinga. Hjartasjúklingar hafa oft á tíðum fjölþætt heilbrigðis vandamál og algengt er að þeir þjáist af öðrum langvinnum sjúkdómum eins og sykursýki, lungna- og nýrna-sjúkdómum. Hjúkrunarvandamálin eru margvísleg og krefjast þess að hjúkrunar-fræðingar geti greint á milli ólíkra orsaka þeirra. Jafnframt er mikilvægt að beita heildrænni nálgun í hjúkrunarmeðferðinni og virða óskir og þarfir sjúklingsins og aðstandenda hans.

Hjúkrun hjartasjúklinga er mjög sérhæft starf sem miðar að því að uppfylla hinar margvíslegu hjúkrunarþarfir þessa hóps. Oft er um að ræða lífshættulega veika sjúklinga sem krefjast náins eftirlits og skjótra viðbragða hjúkrunarfræðinga. Hjartasjúklingar hafa oft á tíðum fjölþætt heilbrigðis vandamál og algengt er að þeir þjáist af öðrum langvinnum sjúkdómum eins og sykursýki, lungna- og nýrna-sjúkdómum. Hjúkrunarvandamálin eru margvísleg og krefjast þess að hjúkrunar-fræðingar geti greint á milli ólíkra orsaka þeirra. Jafnframt er mikilvægt að beita heildrænni nálgun í hjúkrunarmeðferðinni og virða óskir og þarfir sjúklingsins og aðstandenda hans.

Mikilvægt er að allir hjúkrunarfræðingar hafi ákveðna grunnþekkingu á hjartasjúkdómum þar sem þeir eru meðal algengustu sjúkdóma Íslendinga. Hlutfall aldraðra fer hratt vaxandi og er þetta æ vaxandi sjúklingahópur á öllum sviðum heilbrigðisþjónustunnar.  

Hjúkrun hjartasjúklinga og ólíkir starfsvettvangar
Hjúkrun hjartasjúklinga á lyflæknisdeildum er mjög fjölbreytt og spennandi hjúkrun. Sjúklingahópurinn er bæði mjög breiður og viðfangsefnin margvísleg. það er því ekki ólíklegt að sjúklingahópurinn samanstandi af tvítugri konu sem er innlögð til rannsókna á lífshættulegum hjartsláttatruflunum, fimmtugum karlmanni með bráða kransæðastíflu og rúmlega áttræðri konu með langvinnan kransæðasjúkdóm og endastigs hjartabilun. Vinna á hjartadeild samtvinnar bráða-, gjörgæslu- og endurhæfingahjúkrun. Starfið krefst töluverðrar sérhæfingar og þurfa hjúkrunar-fræðingar að kunna skil á grunnþáttum í úrlestri hjartalínurita þar sem sjúklingarnir eru oftar en ekki tengdir hjartasíritum. Hjúkrunarfræðingar á hjartadeildum þurfa einnig að búa yfir góðri þjálfun í bæði grunn- og sérhæfðri endurlífgun þar sem að þeir eru hluti af endurlífgunarteymi sjúkrahúsanna. það sem framar öðru einkennir hjartasjúklinga er hversu jákvæður og þakklátur þessi sjúklingahópur er. Fræðsla til sjúklinga og aðstandenda er einnig stór þáttur í hjúkrun þessa sjúklingahóps. þrátt fyrir að greining á hjartasjúkdómi komi flestum í opna skjöldu eru þessir sjúklingar yfirleitt mjög móttækilegir og áhugasamir um allt er viðkemur sínum sjúkdómi sem gerir það að verkumað fræðsluhlutverk hjúkrunarfræðingsins er ótrúlega skemmtilegt. Hjartasjúkdómar eru langvinnir sjúkdómar og er mat á meðferðaheldni og stuðningur við æskilegar lífsstílsbreytingar nauðsynlegur þáttur í störfum hjúkrunarfræðinga á hjartadeild.

Starf hjúkrunarfræðings á hjartaþræðingarstofu er töluvert frábrugðið almennri deildarvinnu. það fellst annars vegar í krefjandi tæknilegum atriðum við rannsóknir og aðgerðir þar sem unnið er í nánu samstarfi við hjartasérfræðinga spítalans og hins vegar í hjúkrun þeirra sjúklinga sem gangast undir þessar rannsóknir og aðgerðir. þær rannsóknir og aðgerðir sem þarna fara fram eru til dæmis hjarta-þræðingar það er röntgenmyndataka af kransæðum, kransæðavíkkanir, rannsóknir og aðgerðir á rafkerfi hjartans og ísetningar gerfigangráðs. þeir sjúklingar sem þurfa að gangast undir þessar aðgerðir þurfa á lyfjagjöf að halda og fylgjast þarf með lífsmörkum. þá er oft þörf á skjótum viðbrögðum þegar bregðast þarf við hjartsláttar-truflunum og þess háttar. Stundum eru þessir sjúklingar mikið veikir og með flóknar lyfjagjafir í gangi. þá þurfa þeir á miklum andlegum stuðningi að halda þar sem þeir eru oft mjög kvíðnir fyrir þessum aðgerðum og einnig ef þeim er til dæmis tilkynnt um alvarlega hjartasjúkdóma.

Á hjartaskurðdeild liggja einstaklingar sem gangast undir opnar hjarta-aðgerðir fyrst og fremst kransæðaaðgerðir og hjartalokuaðgerðir. Hjúkrun þessara sjúklinga er mjög fjölbreytt og gefandi. þar sem opin hjartaaðgerð hefur áhrif á öll líffærakerfi sjúklingsins þarf hjúkrunarfræðingurinn að vera vel að sér í einkennum frá þessum líffærakerfum. þessi hjúkrun felur líka í sér mjög mikla fræðslu, þar sem öll fjölskyldan tekur þátt. það er fræðsla fyrir aðgerð og fyrir heimferð sem og ýmis fræðsla um fyrirbyggingu hjarta- og æðasjúkdóma. það sem gerir þessa hjúkrun svo ánægjulega og gefandi er að sjá á eftir sjúklingunum aftur útí lífið í mun betra ástandi en þegar þeir komu inn.

Hjúkrunarfræðingar sem starfa við hjartaendurhæfingu taka á móti sjúklingum í samráði við endurhæfingalækni, afla upplýsinga, skipuleggja hjúkrun og kynna sjúklingnum starfsemi deildarinnar. Við endurhæfingu hjartasjúklinga vinnur hjúkrunarfræðingurinn í teymi, sem samanstendur af endurhæfingarlækni sjúkra-þjálfara, líffræðingi, heilsuþjálfa, iðjuþjálfa, félagsráðgjafa og geðlækni.

Fræðsla, hvatning til lífsstílsbreytinga og stuðningur eru mikilvægir þættir í starfi hjúkrunarfræðinga við hjartaendurhæfingu. Snertir það marga þætti eins og mataræði, stjórn streitu og kvíða, hreyfingu og reykingarvarnir. Einnig eftirlit með lyfjatöku og almennu andlegu og líkamlegu ástandi. Fræðsluferlið miðast við 4 vikur. Oft er einstaklingurinn búinn að heyra mikið af þessari fræðslu áður, en ekki farinn að reyna að breyta neinu í sínu lífi. Með auknu líkamlegu þreki, sem kemur við þjálfun, sjáum við oft hvernig fólkið tekur á þeim þáttum sem nauðsynlegt er að breyta. Einstaklingarnir þurfa mismikinn stuðning og alltaf er jafn ánægjulegt að sjá árangurinn.

Samskipti hjúkrunarfræðinga við aðstandendur eru töluverð. Mikilvægt er fyrir þá að skilja eðli sjúkdómsins og markmið endurhæfingarinnar en þannig aukast líkur á að sjúklingurinn geti með stuðningi þeirra haldið áfram á sömu braut þegar heim er komið. Markmiðið með hjartaendurhæfingu er að sjúklingurinn nái upp andlegu og líkamlegu þreki, en í því felst oft á tíðum að hann þarf að breyta sínum lífsháttum. Takist honum það er það ávísun á betri líkamlega og andlega líðan, sem skilar sér til einstaklingsins og þjóðfélagsins með bættri heilsu, minni lyfjaneyslu og minni sjúkrahússkostnaði.

Forvarnir
þú getur haft áhrif á lífstíl fólks

Hjarta- og æðsjúkdómar eru sjúkdómar sem má að stórum hluta rekja til lífstíls fólks. Lífstíll okkar getur haft veruleg áhrif á hvort við fáum þessa sjúkdóma eða ekki. Margir áhættuþættir hjarta- og æðasjúkdóma eru þess eðlis að við getum ekki breytt þeim eins og aldur, kyn og fjölskyldusaga. þeim mun mikilvægara er að einbeita sér að þeim þáttum sem við getum haft áhrif á.

Framhaldsnám á sviðinu
Haustið 1998 hófst meistaranám við Hjúkrunarfræðideild Háskóla Íslands. Námið er 60 einingar og er reiknað með að það taki tvö ár að ljúka því í fullu námi, en jafnframt er mögulegt að stunda meistaranám sem hlutanám. Markmið námsins er að dýpka fræðilega þekkingu hjúkrunarfræðinga og auka færni þeirra í rannsóknar- og þróunarstörfum. Lögð er áhersla á sveigjanleika og leitast er við að gefa hverjum nemanda tækifæri til að efla þekkingu sína á ákveðnum fræðasviðum. Nú er í boði ný námsleið sem gefa meðal annars tækifæri til aukinnar klínískrar sérhæfingar og þá er meistararitgerð nemanda 15 einingar í stað 30 í hefðbundu námi. Áhersla er lögð á við nemanda að sækja sér menntun erlendis og er skilda að 5 einingar af náminu séu teknar erlendis. Samstarf við erlenda háskóla er til staðar sem auðveldar nemendum skipulag á því námi til muna.

Erlendis bjóðast hinir ýmsu möguleikar til framhaldsnáms á sviði hjúkrunar hjartasjúklinga. Alþjóðaskrifstofa Háskóla Íslands hefur að geyma upplýsingar um erlenda skóla og einnig er hægt að leita eftir upplýsingum hjá Hjúkrunarfræðideild-inni. Í dag er einnig auðvelt er að finna upplýsingar um erlenda skóla á netinu.