102:Þessi frétt er runnin út og mun ekki birtast!
Prenta síðu

Þegar mest á reynir//

 

Formannspistill Elsu B. Friðfinnsdóttur í Tímariti hjúkrunarfræðinga 5-09

Nú, þegar frumvarp til fjárlaga fyrir árið 2010 hefur verið lagt fram, er ljós sá niðurskurður sem framundan er í heilbrigðiskerfinu. Fjárveitingar til heilbrigðisstofnana lækka frá fjárlögum 2009 víðast hvar um 6-8% en dæmi eru um yfir 10% lækkun fjárveitinga.

Á Vesturlandi eiga átta heilbrigðisstofnanir að sameinast í eina, Heilbrigðisstofnun Vesturlands, um næstkomandi áramót. Það er vel þekkt að sameiningar stofnana leiða til aukins rekstrarkostnaðar fyrstu árin, það tekur nokkur ár að ná fram samlegðaráhrifum. Engu að síður er gerð sú krafa til stjórnenda hinnar nýju stofnunar að hagræða í rekstri um sem nemur 6%. Sama hagræðingarkrafa er gerð á Sjúkrahúsið á Akureyri. Þar, eins og víða annars staðar í heilbrigðiskerfinu, hefur á undanförnum misserum verið hagrætt á öllum sviðum en reynt að hlífa beinni þjónustu við sjúklinga. Deildir hafa verið sameinaðar, yfirvinna minnkuð verulega, aðhalds gætt í innkaupum, svo eitthvað sé nefnt. Frekari hagræðingu verður vart náð án þess að skerða þjónustu, jafnvel hætta að veita ákveðna þjónustu. En þörfin fyrir þjónustuna hverfur ekki og sjúklingar munu þá leita annað, að öllum líkindum á Landspítala (LSH).

Á LSH er hins vegar ekki gert ráð fyrir auknum verkefnum heldur þvert á móti, stjórnendum á LSH er gert að lækka rekstrarkostnað um 9%! Á góðæristímanum hér á landi hefur hins vegar verið hagrætt „inn að beini“ á LSH. Forstjóri spítalans hefur sagt opinberlega að svo miklum niðurskurði í rekstri verði ekki mætt án uppsagna og hefur nefnt að segja þurfi upp allt að 500 starfsmönnum. Ef til slíkra fjöldauppsagna kemur á LSH verður svo nærri starfseminni gengið að það mun taka fjölda ára að ná að nýju því þjónustustigi sem nú er og við gumum gjarnan af. Ef fram fer sem horfir og skera þarf niður í heilbrigðiskerfinu um sambærilegar upphæðir árin 2011 og 2012 er vandséð annað en þjónustustigið muni færast aftur um mörg ár. Sérfræðingar munu hverfa úr landi og ný þekking mun tapast með landflótta nýbrautskráðra hjúkrunarfræðinga og lækna.

Sú stefna heilbrigðisráðherra að stjórnendur hverrar stofnunar útfæri niðurskurðinn hjá sér, án pólitískrar stefnumörkunar og án samþættingar við aðgerðir á öðrum stofnunum, gerir vandann enn meiri. Niðurskurður á einum stað leiðir af sér tilflutning verkefna og eykur kostnað á annarri heilbrigðisstofnun. LSH er sú heilbrigðisstofnun sem verður að taka við öllu, enda af fyrrum heilbrigðisráðherra gjarnan kallað „endastöðin“ í heilbrigðiskerfinu. Starfsfólk LSH þarf að sinna öllum þeim sem þangað leita en engu að síður eiga stjórnendur þar að skera niður um 9%!

Í þeim fjárhagsvanda sem þjóðin stendur frammi fyrir er pólitísk stefnumörkun grundvallaratriði. Hvernig á að nýta það takmarkaða fé sem til ráðstöfunar er til hinna samfélagslegu verkefna? Hvernig á að hagræða nú án þess að valda óafturkræfu tjóni á jafn viðkvæmu kerfi og heilbrigðiskerfið er? Þeir einstaklingar sem sóst hafa eftir því að stýra landinu verða að axla ábyrgðina, verða að leggja hinar stóru línur, verða að forgangsraða. Þó þekkingin sé úti á stofnunum og ráðgjöfin komi þaðan þarf ráðherrann að taka ákvörðunina, hans er valdið.

Í lok júní sendi stjórn Félags íslenskra hjúkrunarfræðinga áherslur og tillögur sínar vegna niðurskurðar í heilbrigðiskerfinu til þáverandi heilbrigðisráðherra. Þar var lögð áhersla á öryggi og gæði þjónustunnar, endurskoðun á heilbrigðiskerfinu og greiðslufyrirkomulagi vegna heilbrigðisþjónustu, forgangsröðun verkefna og sameiningu heilbrigðisstofnana. Stjórnin lýsti miklum vilja til samráðs og samstarfs í þeim erfiðu verkefnum sem framundan væru. Hjúkrunarfræðingar eru lang fjölmennasta heilbrigðisstéttin og í hópi hjúkrunarfræðinga býr mikil þekking og reynsla. Hvorki þáverandi né núverandi heilbrigðisráðherrar hafa svarað erindinu.

Á tímum sem þessum, þegar mest á reynir, þegar vegið er að mikilvægasta kerfi samfélagsins, er nauðsynlegt að nýta þekkingu og reynslu, innlenda sem erlenda. Þær þjóðir sem farið hafa í gegnum efnahagslegar þrengingar vara við langtíma alvarlegum afleiðingum stórfellds niðurskurðar í heilbrigðiskerfinu. Enn einu sinni ætla íslensk stjórnvöld að hunsa slíkar viðvaranir.

Ég hvet hjúkrunarfræðinga til að standa vörð um heilbrigðisþjónustuna, um öryggi sjúklinga, um öryggi þeirra sjálfra, um kjarasamningsbundin laun og réttindi. Hjúkrunarfræðingar og aðrir heilbrigðisstarfsmenn verða að sporna við þeirri aðför sem nú er gerð að okkar góða heilbrigðiskerfi.


Til baka