Hjukrun.is-print-version

Ábending/Fyrirspurn

Á virkum dögum er fyrirspurnum að jafnaði svarað innan 48 tíma eftir að þær berast.

„Þá var tabú að tala opinskátt um dauðann“

25. janúar 2018

„Það mátti í raun ekki tala um þetta, hugmyndir voru um að öll umræða um dauðann vekti hræðslu,“ segir Bryndís Konráðsdóttir þegar hún rifjar upp þann tíma þegar hún hóf að kynna líknarmeðferð hér á landi á níunda áratug síðustu aldar. „Það voru ýmis ljón á veginum sem enginn skilur í dag.“ 

„Óttinn um að tal um dauðann myndi hræða bæði sjúklinga og aðstandendur var ástæðulaus, frekar var það kærkomin og þörf umræða enda dauðinn órjúfanlegur hluti af lífinu.“

Áhugi Bryndísar á líknarmeðferð kviknaði þegar hún fór á ráðstefnu um ákveðna hugmyndafræði sem kallaðist „Hospice“ á vegum Krabbameinsfélagsins í Bretlandi árið 1985. Þessi hugmyndafræði hafði verið að þróast þar og víðar frá árinu 1965 og mörg „líknarheimili“ tilkomin ásamt tengdri þjónustu við sjúklinga og aðstandendur. Árið eftir er hún ásamt Hjördísi Jóhannsdóttur ráðin til Krabbameinsfélagsins fyrir tilstuðlan Snorra Ingimarssonar læknis og forstjóra til að undirbúa þá starfsemi sem varð kölluð Heimahlynning. Hún segir óskir hafa komið fram á þessum tíma um að gera mikið veikum og dauðvona sjúklingum mögulegt að vera lengur heima og jafnvel deyja heima. Til þess þurfti að setja saman þverfaglegan hóp fagfólks svo hægt væri að sinna sjúklingum og aðstandendum þeirra sem best. „Við byrjuðum hægt og rólega að kanna þörfina og studdumst alfarið við áðurnefnda „Hospice“ hugmyndafræði. Við héldum ráðstefnur og fundi og mikil umræða varð um það að vera dauðvona og að annast deyjandi einstaklinga og ljóst að áhuginn var mjög mikill, bæði meðal skjólstæðinga og fagfólks. Óttinn um að tal um dauðann myndi hræða bæði sjúklinga og aðstandendur var ástæðulaus, frekar var það kærkomin og þörf umræða enda dauðinn órjúfanlegur hluti af lífinu.“

Fyrsti vísirinn að einstaklingshæfðri hjúkrun

Bryndís útskrifaðist úr Hjúkrunarskóla Íslands 1974 og úr Nýja hjúkrunarskólanum 1980 sem þá veitti sérfræðiréttindi í hjúkrun. „Eftir útskrift þaðan fer ég sem deildarstjóri á Landakot sem þá skartaði öllum sérsviðum venjulegs spítala. Þar var Guðrún Marteinsson hjúkrunarforstjóri og var hún með margar góðar hugmyndir um hvernig við ættum að þróa áfram starf okkar sjúklingum til góða. Þar settum við upp að ég held fyrsta vísi að einstaklingshæfðri hjúkrun, og það var mjög skemmtilegt, og einnig var gerð tilraun með að fylgja sjúklingum eftir heima til að flýta fyrir útskriftum,“ segir Bryndís.

Mikil þörf á heimahlynningu

Reynslan af Landakoti markaði leiðina í þeirri þróun sem átti sér stað í Heimahlynningu. „Við byggðum upp einstaklingsmiðaða þjónustu og stuðningsþjónustu við aðstandendur eftir andlát ástvinar og héldum mánaðarlega fundi auk sértækra námskeiða, t.d. fyrir ungar ekkjur, ekkla og unglinga. Snemma í ferlinu þurftum við að huga að sólarhringsþjónustu bæði lækna og hjúkrunarfræðinga og Rauði krossinn lagði til fjármagn til könnunar á þörf fyrir slíka þjónustu,“ segir Bryndís. „Þetta var auðvitað ansi erfitt á tímabilum því ekki voru allir sáttir við þessa opnu umræðu um dauðann en það var ljóst að skjólstæðingar kölluðu ákaft eftir þjónustunni og uppskárum við yfirleitt mikið þakklæti og velvilja til að halda áfram. En við gátum aldrei tekið að okkur alla þá sem sóttust eftir þjónustunni.“ Skemmst er frá því að segja að starfsemin óx og dafnaði samhliða aukinni umræðu og þörf og segir Bryndís Heimahlynningu hafa allt frá upphafi notið þess að laða að sér gott fólk. „Þarna sló hjarta mitt í ein 18 ár og mér er mikil ánægja að fylgjast með þessu „barni“ sem er svo sannarlega orðið fullorðið og hefur þroskast vel.“

Líknardeildin var fyrst opnuð árið 1999 og man Bryndís eftir miklum vangaveltum um hvort ekki mætti kalla hana eitthvað annað en líknardeild því það vildi örugglega enginn leggjast inn 

Bryndís tók síðan þátt í að undirbúa opnun líknardeildarinnar og kynntist þar að hennar sögn frábærri og óeigingjarnri vinnu félaga Oddfellow-reglunnar sem fjármagnaði algerlega framkvæmdina og lögðu félagar innan reglunnar fram mikla sjálfboðavinnu í löngu þróunarferlinu. Líknardeildin hefur einnig vaxið og dafnað eins og þekkt er og áfram í skjóli Oddfellowa. „Þeir eiga mikinn heiður skilið fyrir sitt framlag.“ Líknardeildin var fyrst opnuð árið 1999 og man Bryndís eftir miklum vangaveltum um hvort ekki mætti kalla hana eitthvað annað en líknardeild því það vildi örugglega enginn leggjast inn á slíka deild. Raunin hefur sannarlega orðið önnur, „enda líkn ákaflega fallegt orð,“ segir hún.

Frumkvöðlastarf í hjúkrun

Það er óhætt að segja að Bryndís hafi unnið mikið frumkvöðlastarf í hjúkrun en eftir að hún hætti að vinna við Heimahlynningu 2004 varð hún forstöðumaður á Sjúkrahóteli Rauða krossins og vann við að þróa þá starfsemi. Þar var búið að ráða inn hjúkrunarfræðinga til að auka þjónustuna þannig að sjúklingar gætu útskrifast fyrr þó þeir kæmust ekki heim. Sjúkrahótelið var þá á Rauðarárstíg en flutti síðar í Ármúla. Árið 2016 ákváðu Sjúkratryggingar Íslands að ekki væri ástæða til að hafa hjúkrunarþjónustu þar lengur og var sú þjónusta því aflögð. Bryndís segist hafa verið ósammála þeirri ákvörðun enda hafi hún ávallt verið þeirrar skoðunar að hjúkrun sé mikilvægur þáttur á sjúkrahóteli. Nú bíður hún með eftirvæntingu eftir því að sjúkrahótelið verði opnað á lóð Landspítala og óskar þess að það muni þjóna sem flestum sem þurfa aðstöðuna og þjónustuna sem Landspítalinn stefnir að og hefur lengi barist fyrir. Hún vinnur nú á Landakoti og nýtur þess að sinna öldruðum á útskriftardeildinni. „Ég ákvað að færa mig bara nær mínum aldursflokki,“ segir hún. Aðspurð hvort hún hafi alltaf ætlað sér að fara í hjúkrun svarar hún því til að það hafi nú verið frekar tilviljun en ásetningur. „Ég var ekki búin að ganga um með það í maganum að verða hjúkrunarfræðingur. Það sem réð því var að nokkrar skólasystur úr Kvennaskólanum fóru og ég gerði bara slíkt hið sama,“ segir Bryndís.

Undanfarin ár hefur áhugi hennar á myndlist vaxið og hún gerir nokkuð af því að kaupa listaverk eftir unga myndlistarmenn. 

Bryndís, sem er 65 ára gömul, segir samskipti við ólíkt fólk vera eitt það skemmtilegasta við hjúkrunarstarfið, og þá miklu fjölbreytni sem starfið bjóði upp á og það að ryðja nýjar brautir og það hefur Bryndís svo sannarlega gert á starfsævi sinni. Hún hefur alið upp þrjár dætur og á stækkandi hóp barnabarna sem veita henni mikla gleði. Fyrir utan vinnu hefur hún unun af því að elda góðan mat og baka og gera tilraunir í eldhúsinu og fara í leikhús og á tónleika. Undanfarin ár hefur áhugi hennar á myndlist vaxið og hún gerir nokkuð af því að kaupa listaverk eftir unga myndlistarmenn. Þar fyrir utan er hún á faraldsfæti á erlendri grundu og hefur mikið dálæti á Ítalíu og á döfinni er ferð til Víetnam í góðra vina hópi. 


Fagleg málefni

Hjúkrun

Líkn og lífslok

Saga

Hjúkrunarfræðingurinn

Til bakagreinasafn

Pistlar og viðtöl

Þegar er hafin vinna fyrir komandi kjarasamninga hjá Fíh og er nauðsynlegt að vanda undirbúning þeirrar vinnu vel. Rafræn könnun verður send út núna í nóvember til starfandi hjúkrunarfræðinga og óskað eftir þeirra viðhorfum og væntingum.

Nánar

Fagið

Pistlar

Í mars síðastliðnum fór fram námskeið í öruggri lyfjaumsýslu. Námskeiðið var haldið á Laugarvatni á vegum MEDICO-hópsins (nordic Medication Educators’ Collaboration) sem er hópur kennara í hjúkrunarfæði á norðurlöndunum og Eistlandi.

Nánar

Pistill formanns

Félagið

Starfsumhverfi hjúkrunarfræðinga einkennist mjög af því að hjúkrunarfræðinga vantar til starfa á nánast öllum sjúkrahúsum, heilbrigðisstofnunum, hjúkrunarheimilum og á heilsugæslustöðvum á landinu

Nánar

Fræðigreinar

  • Notkun interRAI-upphafsmats til að meta þjónustuþörf í heimahjúkrun og félagslegri heimaþjónustu

    Ingibjörg Hjaltadóttir og Hallveig Skúladóttir

    Mikil fjölgun í hópi þeirra sem vilja búa í sjálfstæðri búsetu þrátt fyrir versnandi heilsufar og óska eftir þjónustu heimahjúkrunar gefur tilefni til þess að skoða kosti þess að nota samræmt matstæki, eins og interRAI-matstækið (Resident Assessment Instrument) sem metur heilsufar, færni og þjónustuþörf þjónustuþega.

    Fagið

    Ritrýnd grein

  • Athafnir og þátttaka eldri borgara

    Margrét Brynjólfsdóttir, Guðrún Pálmadóttir og Sólveig Ása Árnadóttir

    Árið 2013 voru 13,6% íbúa á sunnanverðum Vestfjörðum 65 ára eða eldri. Tilgangur verkefnisins var að rannsaka athafnir og þátttöku í daglegu lífi meðal heimabúandi eldri borgara á þessu svæði.

    Fagið

    Ritrýnd grein

  • Endurskilgreining á lífi og sjálfi: Reynsla yngra fólks af því að fá hjartaáfall

    Birna Gestsdóttir, Árún K. Sigurðardóttir og Sigríður Halldórsdóttir, Heilbrigðisvísindasviði Háskólans á Akureyri

    Lítið er vitað um reynslu „yngri“ Íslendinga af því að fá hjartaáfall. Tilgangur rannsóknarinnar var að auka þekkingu hjúkrunarfræðinga og annarra heilbrigðisstétta á þeirri lífsreynslu að fá hjartaáfall „ungur“ svo að hægt sé að veita þessum sjúklingahóp viðeigandi hjúkrun og þjónustu.

    Fagið

    Ritrýnd grein

  • Mat hjúkrunarfræðinga sem sjá um bráðatilvik á landsbyggðinni á eigin hæfni

    Íris Kristjánsdóttir og Herdís Sveinsdóttir

    Bráðamóttökum landsbyggðarinnar er ætlað að veita skammtímabráðaþjónustu sjúklingum sem hafa slasast eða veikst alvarlega. Tilgangur rannsóknarinnar var að kanna hvernig hjúkrunarfræðingar landsbyggðarinnar, sem taka á móti og sinna bráðveikum og slösuðum sjúklingum, meta hæfni sína.

    Fagið

    Ritrýnd grein

  • Reynsla fólks af auknum þroska í kjölfar sálrænna áfalla

    Hulda Sædís Bryngeirsdóttir og Sigríður Halldórsdóttir
    Rannsóknir á afleiðingum sálrænna áfalla hafa aðallega beinst að neikvæðum afleiðingum þeirra. Tilgangur þessarar rannsóknar var að auka þekkingu og dýpka skilning á reynslu fólks af sálrænum áföllum og auknum þroska í kjölfar þeirra.

    Fagið

    Ritrýnd grein

Þetta vefsvæði notar vafrakökur.

Lesa skilmála